Hà Huy Khoái

Sapere aude

DANH…GIÁ

with 4 comments

DANH…GIÁ!

Người “danh giá” trước hết phải là người có “danh”, nhưng hình như cái “danh” nào cũng có “giá” của nó cả!

Cụ Nguyễn Công Trứ  ngay từ khi còn rất trẻ đã viết câu thơ nổi tiếng:

Đã mang tiếng đứng trong trời đất

          Phải có danh gì với núi sông.

Ngẫm ra, ý muốn được lưu danh cũng là thói thường của người đời vậy!

Thời Xuân Thu, lý tưởng sống của tráng sĩ là “lưu danh thiên cổ”. “Chính, tà” lúc ấy dường như khó có ranh giới rõ ràng. Sang nước Vệ mà vua Vệ không dùng thì người ta có thể bỏ sang nước Trần, nước Sái, dù các nước ấy đang đánh nhau. Kẻ sĩ chỉ cần lưu danh, và để  danh  của mình có thể lưu thiên cổ, người ta sẵn sàng trả cái  giá  cao nhất là mạng sống của mình, có khi còn là mạng sống của cả gia đình mình nữa. Đọc “Sử ký” hoặc “Đông Chu liệt quốc”, ta thấy những người lưu danh như thế thật là nhiều.

Cũng có người sống không vì danh, mà vì những mục đích cao cả khác của   mình. Rất nhiều thiên tài đã lưu danh sử sách nhờ những đóng góp to lớn của họ cho loài người. Nhưng dù muốn hay không, họ cũng đã phải trả  giá  cho cái danh mà xã hội giành cho họ. Có thiên tài nào được sống như một người thường đâu! Cả cuộc đời họ cống hiến cho sự nghiệp, không còn thời gian cho bản thân mình. Mà có lẽ, hạnh phúc trọn vẹn ở đời chỉ có khi ta được sống cuộc sống bình thường nhất!

Xem ra lẽ đời thật công bằng, nếu bạn là người  danh giá , nghĩa là được mọi người  vinh  danh, thì cũng tức là bạn đã trả một cái  giá  nào đó mà nhiều khi không tự biết!

Đó là nói đến những cái  danh thực mà người ta giành để tôn vinh cho những người đã hy sinh một phần hay cả cuộc sống của mình vì những người khác. Trong xã hội, còn nhiều cái “danh” khác, thường vẫn được gọi là “hư danh”, hoặc là những cái “danh” mà chủ nhân của nó biết rất rõ cái “giá” đã trả. Cái “giá” đó nhiều khi rất cụ thể, bằng tiền, hoặc bằng những thứ khác. Tôi không muốn nêu lên ví dụ, vì hai lý do. Một phần, cũng không mong chuốc lấy sự bực bội của ai đó.  Phần nữa, vì  chắc chắn ai trong các bạn cũng tìm ngay được quanh mình những ví dụ điển hình của việc mua danh! Đáng buồn là thế, vì đó là sự thật khá phổ biến của xã hội ta, khi mà trong khoa học, giáo dục, thể thao, trong nghệ thuật, trong chính trường,…đâu đâu cũng có kẻ bán người mua. Mà hàng hoá ở đây lại là cái “danh”, và người nào mua được đều trở thành kẻ “danh giá” trong xã hội. “Danh” nào, “giá” ấy. Giá càng cao thì danh càng “oai”. Danh càng oai thì lợi càng nhiều. Bởi vậy nên nhiều người mới sẵn sàng bỏ giá cao cho cái “danh” của họ.

Dù sao, cũng vẫn còn may là “lẽ đời thật công bằng”. Nếu cái  danh  được trả giá bằng sự sự hy sinh những quyền lợi của cá nhân mình cho xã hội, thì cái danh ấy thật sự bền lâu. Còn cái “danh” mua được bằng “giá” nào đó, dù giá đắt hay giá hời, thì người mua được nó có còn là người “danh giá” nữa không? Không phải chờ đến khi họ hết quyền, hết lợi nhờ cái danh, mà ngay cả khi vừa mua xong danh, thì trong mắt xã hội, chẳng có cái “danh” nào kiểu đó mà người ta không định “giá” được!

Thế mới biết, không nghĩ đến danh mà thành danh thì cái danh ấy mới bền. Còn như làm đến “bậc thánh nhân” để “không lưu danh[1] thì thật khó quá!


[1]BậcThánh nhân thì không lưu danh” – Nam Hoa Kinh (Trang Tử, bản dịch của Nguyễn Hiến Lê)

Written by dinhthucuc

Tháng Mười Hai 13, 2011 lúc 10:43 chiều

4 phản hồi

Subscribe to comments with RSS.

  1. Chú Khoái ơi, chú bắt đầu rảnh rang để viết blog cháu mừng lắm. Cháu từng thích nhiều bài của chú, đăng lẻ tẻ ở nhiều tạp chí (mà nhiều khi cháu ko tìm đọc hết được). Nay có một nơi để vào đọc thường xuyên thì thật là tiện nghi.
    Cháu có lúc cũng viết tản mạn, có những bài viết thậm chí phần nào lấy cảm hứng từ những gì chú viết đấy. Xin chia sẻ một bài kiểu đó, cháu viết từ hơn hai năm trước:
    http://klfosb.wordpress.com/2010/08/21/danhgia/
    chúc chú sức khoẻ dồi dào…
    KL

    KL

    Tháng Một 13, 2012 at 4:46 sáng

  2. Thưa thầy,
    Con tên Lê Việt Thi Thư, mạo muội vào blog của thầy nhờ anh Vũ Hà Văn “mách nước”. Đây là vấn đề về một bài luận giải sơ cấp cho bài toán F.L.T mà tối hôm qua con làm quen với blog của anh Văn và trình bày với anh ấy. Thật lòng, con không dám làm phiền đến thầy nhưng, anh Văn bảo con nên tìm đến thầy…..
    Thầy ạ! Con có quá đáng hay không khi nói rằng con yêu cái tản mãn “Danh…giá” của thầy viết. Nếu có, thầy tha lỗi cho con nhé! Nhưng thật lòng con, con rất tâm đắc với ý viết: “Không nghĩ đến danh mà thành danh thì cái danh ấy mới bền”, đức độ này chỉ có ở những con người bình thường nhưng không hề tầm thường giống như sự lấp lánh huyền thoại của 108 anh hùng hảo hớn Lương Sơn Bạc. Họ đi vào đời không nghĩ rằng phải được lưu danh, tất cả bình dị chỉ vì 02 từ “nghĩ khí. Thầy ạ! Con là hậu bối của hàng hậu hậu bối, lại mang thân con gái nên có những vấn đề con không thể vượt qua. Với thành ý thỉnh cầu, con xin thầy dành ít thời gian ngơi nghĩ quý báu dạo quanh vườn nhân gian kỳ thú, dừng chân để ngắm nghía một hình hài sơ cấp vừa được sinh ra, xem nó có phải là một “con người hoàn chỉnh” cho công ích xã hội hay không? Con tin rằng, người sinh ra nó cũng là một trong số những người sống không vì danh, mà vì những mục đích cao cả khác của mình. Họ không phải là thiên tài cũng không phải là những bậc trí thức hàn lâm điều họ làm không phải để chen chân vào môn quan danh giá, cái cốt ta nhìn thấy ở họ là những người bình dị muốn làm cái gì đó đóng góp cho cho xã hội mà thôi. Nhưng dù muốn hay không, họ cũng đã phải trả giá cho những hoài bão bản thân mình. Đó là chi phí cơ hội mà họ phải trả. Hạnh phúc của những người yêu và làm khoa học là được nhìn thấy những đứa con tinh thần của mình đi vào đời sống thực tiễn. Con không phải là người đã viết ra lời giải sơ cấp về bài toán F.L.T nhưng con mong mỏi được biết sự đúng sai của vấn đề mà điều này con không đủ trình độ và kiến thức thể bảo chứng. Không chỉ riêng con mà có thể người viết ra nó và còn nhiều người khác nữa yêu thích bài toán F.L.T hy vọng thầy là người đầu tiên phản biện bảo chứng cho vấn đề.
    Mong bài viết này sẽ mang đến cho thầy chút hứng thú về nghề nghiệp. Thật mong thầy sẽ có được cái gật đầu kèm nụ cười hóm hỉnh “tình cờ, ta đã có 01 truyền nhân”. Thầy bảo chứng vấn đề giúp con nhé!
    Chúc thầy nhiều sức khỏe, yêu đời và luôn sảng khoái như cái tên của mình.
    Kính bút
    Lê Việt Thi Thư

    TB: Con gửi link bài luận giải FLT qua cho thầy
    http://mathforum.org/kb/servlet/JiveServlet/download/13-2310074-7597304-703105/The%20margin%20is%20too%20narrow%20to%20contain%20a%20truly%20remarkable%20proof-%20Pierre%20de%20Fermat.pdf

    Thầy ơi! Email đúng của con là: thithuleviet@yahoo.com
    không phải là levietthithu@yahoo.com (do con nhập sai email)

    Le Viet Thi Thu

    Tháng Một 28, 2012 at 9:48 sáng

    • Chị Thư thân mến,

      Cám ơn chị đã gửi cho tôi bài viết về cách chứng minh sơ cấp
      Định lý Fermat. Tôi nghĩ việc tìm ra sai sót chắc không khó khăn
      lắm, Tuy nhiên tôi không làm việc đó, vì sau khi chỉ ra cái sai, tác
      giả sẽ sửa chữa cái sai đó, để có một sai sót khác. Đó là kinh
      nghiệm của tôi trong nhiều năm nay khi trả lời các chứng minh Định
      lý Fermat.
      Có thể nói, tất cả các nhà toán học trên thế giới đều tin
      rằng, không có chứng minh sơ cấp cho FLT. Lý do: 350 năm nay, tất cả
      các bộ óc lớn của toán học đều tìm kiếm mà không được. Vì
      thế, các nhà toán học chụyên nghiệp đều không làm cái việc đó
      nữa, vì không ai đủ tự tin rằng, mình là người thông minh nhất
      thế giới trong khoảng 350 năm !
      Tôi cũng không dám tin rằng tác giả của công trình chị gửi đến
      là một người như vậy.
      Tìm tòi là điều rất đáng quý. Tự tin lại càng đáng quý hơn.
      Nhưng cũng không nên tự tin đến mức nghĩ là mình thông minh nhất
      thế giới toán học trong 3 thế kỷ. Khổng Tử nói:” Đạo học không
      có đường tắt”. Hy vọng bạn của chị dành sức nhiều hơn cho
      việc học thêm, chắc là sẽ có ích hơn việc cố gắng giải bài
      toán Fermat!

      Nhân dịp Năm Mới Nhâm Thìn, chúc chị, và qua chị gửi lời chúc
      đến tác giả bài viết, nhiều hạnh phúc, thành công!
      Hà Huy Khoái.

      hahuykhoai

      Tháng Một 30, 2012 at 4:26 sáng


Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: